Jun 2026 - Digital Hate Monthly Report

1Introduction

The proliferation of hate speech, disinformation, and misinformation across social media and other communication channels within Myanmar exacerbates racial, religious, and political tensions, thereby intensifying conflicts within society.

This report systematically monitors hate speech in Myanmar during June 2026. The aims of monitoring hate speech and misinformation are to document patterns of dissemination, identify vulnerable social groups, and assess potential impacts on specific groups.

This study examines the prevalence of incitement to violence and hate speech across major digital and social media platforms, including Facebook, TikTok, and Telegram. The spread of hate speech, misinformation and disinformation on social media and other communication channels in Myanmar exacerbates ethnic, religious, and political tensions, fueling conflict and violence.

By outlining the evolving trends of hate speech throughout June in the current political, economic, and social landscape of Myanmar, this study aims to serve as a reference and technical and actionable resource to be used as references by peacebuilders, conflict resolution practitioners, media professionals, policymakers, and Civil Society Organisations (CSOs).

2Research Methodology

Hate speech is inherently rooted in emotional expression and subjective sentiment; it does not have a universally accepted definition. However, for this particular report, the Burma Human Rights Network (BHRN) defines hate speech as follows:

"Hate speech refers to any form of expression, verbal, written, behavioural, or artistic, that targets a specific individual or group to express severe criticism, condemnation, or to incite hostility and hatred based on protected characteristics. This includes attacks on fundamental rights and identity, such as religion, language, gender, sexual orientation, citizenship, ethnicity, skin colour, beliefs, or physical appearance."

Based on the findings of this study, hate speech is further categorised into the following types:

• Criminalisation: Portraying specific groups as inherent criminals or "sinners."
• Dehumanisation: Stripping individuals of their human qualities or dignity.
• Oppressive Speech: Language used to exert dominance over or bully marginalised groups.
• Incitement: Direct calls for violence, riots, or civil unrest.
• Existential Threat: Characterising specific groups as a fundamental threat to the existence of others.
• Glorification: The celebration or promotion of acts of violence and hatred.

This report documents the dates, posters, communication channels, audience reach, targeted groups, types of hate speech, and methods used to disseminate hate speech.

In the documentation process, the hate speech targeted at vulnerable groups is only documented as hate speech. For instance, hate speech, incitement targeted at religion, ethnicity, citizenship, gender and colour are documented as hate speech. Hate speech targeted not vulnerable groups, especially armed groups and their political organisations such as NUG, KNU, KIO, etc and military personnel are not categorised as hate speech in this report.

In the context of Myanmar’s ongoing political and military tensions, BHRN continuously monitors and documents hate speech disseminated by the military and its associated propaganda channels.

1Data Collection

Monitored Platforms: Data is gathered from Facebook, TikTok, and Telegram channels.

Content Categories

• Hate speech related to ethnicity, religion, politics, and gender.
• Content inciting violence and discrimination.
• Harmful misinformation and inciting posts

2Data/ Methodological Approach

• Manual Monitoring: Members of the Hate Speech Monitoring Team of the organization systematically review and verify specific keywords, phrases, images, and videos to ensure a high level of accuracy in documentation.

3Data Analysis

• Thematic Classification: Content is grouped into specific themes—such as ethnicity, religion, and politics to identify recurring patterns of targeting.
• Level of dissemination: The scale of spread is measured by analysing Engagement (Likes, Shares, Comments) and total Reach.
• Identification of Key Perpetrators: Identifies specific groups and individuals responsible for disseminating hate speech, while assessing their level of influence and broader social impact.

4Ethical Considerations

• Data Confidentiality: All monitored and documented information is stored securely. BHRN adheres to a strict policy that prohibits the disclosure of data to the public or unauthorised individuals.

5Limitations

• Platform Coverage: It is not possible to comprehensively monitor all social media platforms
• Encryption Challenges: Some online activities occur on encrypted communication platforms, which pose significant challenges for effective tracking and monitoring.
• Authenticity and Impact: The prevalence of fake accounts and bots complicates assessing the genuine social impact accurately
• Internet Restriction: The research team faces challenges in monitoring the hate speech dissemination regularly due to restrictions on internet access, and some posts disappear after being posted.

3Monitoring Activities

This report was compiled by monitoring online and print media used by the military junta and its supporters to disseminate hate speech. During June 2026, BHRN conducted a monitoring exercise with the following results:

• Facebook: monitored 3 groups, one page, and 13 accounts; identified 40 incidents of hate speech.
• Telegram: Monitored 24 Channels; identified 42 incidents of hate speech.
• TikTok: Monitored 24 Accounts; identified 16 incidents of hate speech.
• Print Media: Monitored 2 newspapers and 1 journal.

In total, 98 instances of misinformation/disinformation and hate speech were documented during May. The findings are presented using tables, graphs, and clear descriptive text. This report further analyses the root causes and impacts of hate speech and offers recommendations for prevention and mitigation. Due to significant limitations in achieving comprehensive coverage of the entire social media landscape, there may be undocumented incidents of hate speech that fall outside the scope of this report.

Key Findings

1Targeted Groups

• Religious and Ethnic Minorities: Racial persecution of the Rohingya persists through false allegations labelling them as "illegal immigrants from Bangladesh."
• Similarly, the broader Muslim community is targeted with religious insults and derogatory slurs, such as "Kalar" and "Pork-abstainers" (Whet-ma-sar), intended to dehumanise and demean.
• Women & LGBT: Hate speech targeting women frequently employs dehumanising language, sexual harassment, and the exposure of personal information to damage their reputations and social standing.

2Methods of Disseminating Hate Speech and Misinformation/ Disinformation

• Hate speech targeting Muslims and Rohingya people is disseminated across social media platforms such as Facebook, TikTok, and Telegram in various formats, including posts, videos, and cartoons, promoting ethnic, religious, and political hatred.
• The deliberate spread of fabricated news to create suspicion among the general public.

3Impacts

The prevalence of these campaigns has led to significant societal consequences:

• Threats to Safety and Dignity: Beyond the psychological impact of online harassment, women and activists face severe threats to their physical safety and personal dignity.
• Obstruction of Peacebuilding: The persistent fueling of racial and religious hatred serves as a major barrier to peacebuilding efforts and a stable democratic transition in Myanmar.

4Findings

Anti-Muslim Narratives

This month, the majority of hate speech has been directed toward anti-Muslim narratives. Under this topic, anti-Muslim hate speech will be analysed through five distinct sub-categories:

• Narratives that criminalise Muslims as terrorists
• Narratives framing Muslims as a societal threat
• Faith-based anti-Muslim narratives
• Narratives depicting Muslims as criminals
• Incitement of hatred against Islam and Muslims

Anti-Muslim Terrorism Narratives

A video has resurfaced featuring the defence lawyer for Kyi Lin, the perpetrator of the assassination of U Ko Ni, a legal advisor to the National League for Democracy (NLD), falsely claiming that U Ko Ni was assassinated due to alleged membership in ISIS.

In the comments section of this video, numerous hate speech remarks express support for the assassination, asserting that killing U Ko Ni was justified because of his supposed ties to extremist Islamic terrorist groups.

This hate speech content was shared by a TikTok account named "Tagaung Abhiraja." This profile actively promotes ultranationalist movements and routinely spreads propaganda. Its content frequently claims that the country is facing hardships because the NLD government allegedly favoured the Rohingya community, while consistently propagating the narrative that the military acts to prevent the nation from falling under Muslim control.

မူရင်းပို့စ် တကောင်းအဘိရာဇာ (See the translation of the attached link below the conclusion (1))

Furthermore, the Telegram channel "View of Sue" shared a photo sourced from the X platform accompanied by hate speech that stereotypes and vilifies the Muslim community. The post claims that Muslims train their children from a young age to carry out future terrorist activities.

This channel primarily focuses on spreading anti-Muslim content and has over 14,300 subscribers. The specific hate speech post mentioned above garnered 2,300 views.

မူရင်းပို့စ် View of Sue (See the translation of the attached link below the conclusion (2))

Additionally, an account named "Yakka Bhilu" shared an image allegedly depicting members of the RSO (Rohingya Solidarity Organisation), claiming that "Bengalis" are committing acts of terrorism and the international community turns a blind eye. This account frequently disseminates hate speech by labelling Rohingyas as "Bengalis," portraying the entire Rohingya population as illegal immigrants.

မူရင်းပို့စ် ရက္ခ ဘီလူး (See the translation of the attached link below the conclusion (3))

A review of these cases demonstrates that perpetrators of hate speech systematically vilify Muslims, framing them as dangerous offenders inherently linked to violence. Their narratives falsely claim that Muslims train children to carry out terrorist activities and accuse the international community of turning a blind eye to alleged acts of terrorism committed by the Rohingya.

Muslims as a Threat to Society

The news outlet Arakan Bay News ABN reported an incident in Japan where local authorities reportedly halted the construction of an unauthorised mosque by Pakistani nationals following complaints from Japanese residents, warning the Pakistani citizens to adhere strictly to the country's existing laws. In the comments section under this news report, commenters posted hate speech comparing Muslims to dangerous societal threats.

These comments described Muslims as a "cancer" affecting the international community and likened them to invasive, destructive fish ("hsoke khwet ngar"). The comments further accused Muslims of using religion as a pretext for territorial expansion and labelled them as "evils" or "heretics." Furthermore, the comments urged Myanmar to remain vigilant and included explicit incitement to demolish mosques.

Arakan Bay News ABN) is an online news media outlet established on January 24, 2024, and is a pro-Rakhine news page that primarily covers events occurring in Rakhine State.

Original Post Arakan Bay News – ABN (See the translation of the attached link below the conclusion (4))

An account named "Dr Hmaing" on TikTok posted a narrative claiming that the construction of mosques by Muslims essentially establishes micro-Islamic states, suggesting that if mosques are built in every town and village, the entire country will eventually become an Islamic nation. The post also contrasted this by claiming that during crises, only Buddhist monasteries assist.

The "Dr Hmaing" TikTok account frequently disseminates hate speech, regularly asserting that Muslims are behind all acts of terrorism. It also routinely propagates the conspiracy theory that OIC (Organisation of Islamic Cooperation) countries have plotted to destroy Buddhism in Myanmar, and claims that military coups, starting from the era of General Ne Win, were necessary actions taken to save both Myanmar and Buddhism.

Original Post ဒေါက်တာမှိုင်း (See the translation of the attached link below the conclusion (5))

The Narinjara News agency reported on a request made by the United Nations to the Bangladeshi government for additional land to accommodate refugees. Under this news report, the comments section contained hate speech and incitement targeted at the Rohingya community.

Commenters degraded the community by comparing the Rohingyas’ population growth to "invasive Tilapia fish" and stating they breed "like dogs." Due to this perceived population growth, commenters urged that if Myanmar ever accepts them back, they should only be repatriated if they convert to Buddhism. The remarks systematically dehumanised Rohingyas by likening their reproduction to animals and framing their population growth as a direct threat to Myanmar.

Original Post Zaw Win Naing (See the translation of the attached link below the conclusion (6))

A review of these cases demonstrates that across all three social media platforms, perpetrators of hate speech systematically vilify Muslims by framing them as a direct threat to society. Their narratives employ degrading comparisons of Muslims to dangerous "cancers" or invasive fish ("hsoke khwet ngar"), while falsely claiming that they are actively working to destroy Buddhism.

Anti-Muslim Religious Narratives

The Telegram channel "View of Sue" shared a post claiming that in Indonesia, Muslims stared with peculiar curiosity at someone wearing traditional Indonesian attire. The post asserted that Muslims do not wear their own traditional clothing solely out of religious devotion, but rather as a deliberate strategy to absorb and erase beautiful indigenous cultures. It further labelled Islam as a "heretical religion" ("mit-sa"). This video and text post garnered 2,640 views.

Original Post View of Sue (See the translation of the attached link below the conclusion (7))

The Facebook page "Ko Ye Entertainment" published a post claiming that Pabedan Township, a predominantly Muslim area in downtown Yangon, has effectively become a "No-Go Zone" where non-Muslims are restricted from entering. The narrative asserted that a similar situation had previously occurred in Buthidaung and Maungdaw townships. It further alleged that these developments are driven by Muslims following directives from the Quran to implement "Islamization."

The post claimed that due to systemic intimidation and demographic pressure by Muslims against non-Muslims, people of other faiths were forced to migrate out of these townships while local administrations failed to intervene. It further alleged that once non-Muslims leave these areas, foreign Muslims are invited to engage in "Jihad." Through terms like "Islamization" and "No-Go Zones," the page disseminated hate speech framing Muslims as actors carrying out a religious mandate to segregate areas and use religion as a pretext to facilitate extremist activities.

Original Post Ko Ye Entertainment (See the translation of the attached link below the conclusion (8))

A TikTok account named "Myanmar Kaung Lay" published and distributed a post claiming that the Quran instructs Muslims to kill Buddhist monks, urging Buddhists to realise this alleged threat. In the comments section under this post, commenters left hate speech remarks inciting violence, with comments warning that underestimating Muslims would lead to being killed, and others explicitly calling for the mass killing of all Muslims in Myanmar.

မူရင်းပို့စ် မြန်မာကောင်လေး (See the translation of the attached link below the conclusion (9))

Based on the analysis of the aforementioned hate speech, it is evident that the rhetoric leverages religion to fuel anti-Muslim sentiment by portraying Muslims as followers of a malevolent faith intent on erasing traditional cultures through religious pretexts, accusing them of conspiring toward Islamization, and alleging that the Quran mandates the killing of Buddhist monks.

Anti-Muslim Crime Narratives

Sharing a video of riots, the Voice of Unity page stated that Paris, the capital of France, which was once a beautiful city, has now been ruined due to radical Muslim immigrants. In response to this post, hate speech comments were observed portraying Muslims as criminals, with remarks labelling them as "trash" and accusing them of engaging in terrorist activities.

Original Post Voice of Unity (See the translation of the attached link below the conclusion (10))

Reporting on a United Nations request to the Bangladeshi government for additional land to accommodate refugees, the Narinjara news agency published an article that drew significant hate speech in its comment section. The comments framed Rohingya individuals as criminals and undocumented migrants, asserting that they are originally from Chittagong and that the identity "Rohingya" does not exist. Furthermore, leveraging rhetoric regarding high birth rates and illegal entry into Rakhine State, some comments escalated to extreme hate speech, suggesting that despite targeted violence aimed at their eradication, a large population remains.

Original Post Narinjara (See the translation of the attached link below the conclusion (11))

Amidst national instability, a post by the Burma Min account claimed that a mosque located in South Dagon Township, Yangon Region, is operating illegally. The post alleged that the ward administrator has turned a blind eye to the religious activities conducted there, asserting that the administrator would be solely responsible for any riots or conflicts that might arise.

In the comment section of this post, commenters alleged that Muslims are entering Yangon unlawfully to establish businesses and propagate their religion, while calling on immigration authorities to conduct unannounced citizenship checks. Furthermore, the comments included hostile rhetoric accusing Muslims of entering the country illegally to wage jihad against Buddhists, alongside severe incitement to violence, including calls to burn Muslims alive.

Original Post Bumar Min (See the translation of the attached link below the conclusion (12))

Based on the aforementioned points, it is evident that the rhetoric characterises Muslims as terrorists, undocumented residents, and criminals, while further extending to direct incitement to violence and murder.

Identity-based Hate and Harassment

Personal Insults and Name-calling

On the Nai Soe and Relatives (နိုင်စိုးနှင့် အမျိုးများ) Telegram channel, a post originally by U Aung Tin from Canada, which claimed to clarify that the father of singer Phyu Phyu Kyaw Thein is Rohingya, was reshared alongside derogatory remarks targeting the artist. The shared content used discriminatory hate speech based on her skin tone and labelled her as an undocumented immigrant. This Telegram channel primarily disseminates pro-military content and commands a following of over 5,700 subscribers, with the specific hate speech post targeting Phyu Phyu Kyaw Thein garnering approximately 2,490 views.

Original Post နိုင်စိုး နှင့် အမျိုးများ (See the translation of the attached link below the conclusion (13))

The pro-military Ba Nyunt Telegram channel published a post alleging that members of the Triple P group operating under the National Unity Government (NUG) have engaged in the gang rape of female comrades under various pretexts. The post further claimed that those who attempt to flee are recaptured, sexually assaulted, and killed, warning women that joining People's Defence Force (PDF) groups would only make them sexual objects. This narrative weaponises gender and sexual violence to deter participation in opposition groups. The specific post garnered approximately 5,670 views.

Original Post Ba Nyunt (See the translation of the attached link below the conclusion (14))

Furthermore, the channel featured a cartoon illustrated by "Ma Gha" that weaponizes gender and depicts sexual exploitation. The cartoon portrays female members as People's Defense Force (PDF) fighters by day and sexual objects for the Karen National Union (KNU) and Kachin Independence Army (KIA) by night. The post received approximately 4,530 views on the channel, which has 49,579 subscribers.

Original Post Ba Nyunt (See the translation of the attached link below the conclusion (15))

Religious Identity or Identity-based Attacks

Sharing images of suspected motorcycle thieves arrested in Mandalay, one of whom wears a beard, the Nyo Lone Oo Facebook page published a post associating religious identifiers with criminal activity. The text claimed that a high proportion of motorcycle thieves and receivers of stolen goods wear beards, while concurrently utilising a derogatory slur referencing dietary restrictions ("pig-abstainers") to target Muslims based on their religious identity.

Original Post ညိုလုံးဦး

(See the translation of the attached link below the conclusion (16))

Highlighting the marriage of two same-sex People's Defence Force (PDF) members, the View of Sue Telegram channel published a post disparaging LGBTQ+ identities. The text utilized derogatory slurs to label PDF members as "faggots/queens," asserting that they are "deficient" both physically and mentally. The narrative overtly frames same-sex relationships and diverse sexual orientations as inherently negative, using them as a basis for discriminatory hate speech.

Original Post View of Sue (See the translation of the attached link below the conclusion (17))

Conflict-related false claims

As the internal armed conflict in Myanmar between the military and ethnic armed organisations (EAOs) has persisted over decades, both sides have frequently disseminated disinformation and misinformation as part of their propaganda campaigns. In particular, military supporters have established Facebook pages, TikTok accounts, and Telegram channels to distribute false narratives systematically. These sources spread hate speech by utilising deceptive content, fabricated news, and manipulated context designed to mislead the public.

During intense military operations in Rakhine State, the military council carried out airstrikes on several townships, resulting in the destruction of camps for internally displaced persons (IDPs). The pro-military Naypyitaw Telegram channel reshared a Western News report regarding this attack on the IDP camp, using a manipulated context to claim that the casualties were actually members of the Arakan Army (AA). This fabricated connection serves as a form of propaganda and hate speech.

Original Post နေပြည်တော် (See the translation of the attached link below the conclusion (18))

The People Media Telegram channel published a false report alleging that the military launched an airstrike on an Arakan Army (AA) camp in Gwa Township, Rakhine State, resulting in the deaths of AA members. The report by this pro-military media outlet lacks verified evidence, citations from institutional statements, or corroboration from residents. Consequently, it represents the dissemination of hate speech through fabricated content.

Original Post People Media (See the translation of the attached link below the conclusion (19))

Manipulated Content and Misleading Information

In Myanmar, hate speech that intentionally targets political alignments, religious beliefs, and the revolutionary movement continues to be widely weaponised. Successive ruling regimes have historically instigated religious conflicts as a strategy to divert attention from political crises. In orchestrating these tensions, the perpetrators frequently launch deliberate, targeted attacks against the Muslim population, routinely leveraging the Rohingya crisis in northern Rakhine State to fuel animosity.

The View of Sue Telegram channel shared an international news report and manipulated its context to falsely claim that Muslims in Pakistan are actively committing acts of violence against Christians. This fabricated narrative represents a deliberate effort to propagate hate speech by systematically targeting Muslims.

Original Post View of Sue (See the translation of the attached link below the conclusion (20))

The pro-military Naypyitaw Telegram channel shared a photograph of two Myanmar migrant workers undergoing an inspection by Thai authorities, using the image to disseminate hate speech targeting the anti-dictatorship resistance. By employing fabricated context, the channel deliberately aims to undermine and discredit the political revolution. Original Post နေပြည်တော် (See the translation of the attached link below the conclusion (21))

The military-aligned Naypyitaw Telegram channel published a false report targeting members of the People's Defence Force (PDF). The post weaponised misinformation to frame the resistance fighters as terrorists, serving as a politically motivated attack intended to malign revolutionary forces.

Original Post နေပြည်တော် (See the translation of the attached link below the conclusion (22))

Islamophobic Fake News

Due to systemic propaganda campaigns by successive military regimes in Myanmar, deep-seated animosity toward Muslims continues to persist. The military authorities historically framed Muslims as invaders, expansionists, and religious extremists, driving a wedge of mistrust and misunderstanding between the general public and the Muslim community.

The View of Sue Telegram channel shared a video clip showing a religious figure punishing two tied-up women, manipulating the context to propagate anti-Muslim hate speech. The channel presented the footage with false narratives, misleadingly portraying it as an Islamic leader abusing a woman of a different faith.

Original Post View of Sue (See the translation of the attached link below the conclusion (23))

The View of Sue Telegram channel published an inflammatory post featuring a photograph of a large gathering of worshippers inside a mosque in Saudi Arabia, Islam's holiest region. The post claimed that a son had attempted to murder his father at the site. By weaponising an unverified and highly questionable claim, the channel deployed false information to systematically characterise Muslims as violent criminals.

Original Post View of Sue (See the translation of the attached link below the conclusion (24))

The Panya Thukha TikTok account was observed distributing targeted hate speech against Rohingya Muslims. By sharing an international video clip, the account fabricated a narrative claiming that Rohingya and Muslim populations are actively conspiring to seize control of Myanmar. The content relies entirely on false information and manipulated connections to frame Muslims as national security threats and terrorists.

Original Post ပညာသုခ (See the translation of the attached link below the conclusion (25))

10Conclusion

Under military rule in Myanmar, hate speech continues to proliferate unchecked. The unmitigated spread of inflammatory rhetoric has fostered deep-seated misunderstandings and mutual suspicion across diverse communities.

Throughout June, religious hate speech escalated significantly across social media platforms, including Telegram, TikTok, and Facebook. This spike primarily targeted religious minorities, exploiting the ongoing political instability and armed conflict. Systematic and deliberate propaganda campaigns have weaponised sectarian divisions, fabricated news, and misinformation, often leveraging the destruction of religious buildings in conflict zones to actively incite racial and religious unrest. The continuous dissemination of such hate speech deepens mistrust and animosity between communities, further exacerbating the country's ongoing crisis.

Translations of the documented posts

The posts below are hate speech documented by BHRN. They are translated here only as evidence for this report.

၁နိဒါန်း

ယခုအစီရင်ခံစာတွေ ရေးသားဖော်ပြထားသော တွေ့ရှိမှုများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ အတွင်းတွင် စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်ထားသော အချက်အလက်များဖြစ်သည်။ အမုန်းစကားများ၊ သတင်းတု သတင်းမှားများကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်မှာ ခွဲခြားဆက်ဆံသော စကားများကို ရေးသားသည့်ပုံစံများ၊ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် ဇာတ်ကြောင်းများနှင့် ပစ်မှတ်ထားခံရကာ ပြောဆိုခံရသည့် လူ့အစုအဖွဲ့အပေါ် သက်ရောက်မှုများကို စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆိုရှယ်မီဒီယာနှင့် အခြားဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် အမုန်းစကား (Hate Speech) များ၊ သတင်းတုသတင်းမှားများ ပျံ့နှံ့မှုသည် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများကို ပိုမိုအားကောင်းစေပြီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ပဋိပက္ခများ မြင့်တက်လာစေနိုင်သည်။ ဤလေ့လာမှုတွင် ဖေ့စ်ဘုတ် (Facebook), TikTok, တယ်လီဂရမ် (Telegram) အပါအဝင် လူသုံးများသော ဆိုရှယ်မီဒီယာပလက်ဖောင်းများပေါ်ရှိ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ၊ လူမျိုးရေးနှင့် ဘာသာရေး အခြေပြု စော်ကားမှုများ၊ နိုင်ငံရေးအရ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများကို အဓိကထား လေ့လာထားပါသည်။

ဇွန်လအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိနိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေး အခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်ကာ အမုန်းစကားများ ပြောင်းလဲလာပုံကို ဤအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်သူများ၊ မီဒီယာလုပ်သားများ၊ မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အသုံးဝင်သော ကိုးကားချက်တစ်ခုဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

၂သုတေသနနည်းနာ

အမုန်းစကားသည် စိတ်ခံစားမှု အမုန်းတရားပေါ်မူတည်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော စကားရပ်ဖြစ်သည့်အလျောက် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုရန် ကျယ်ပြန့်ပြီး တိကျသောဖွင့်ဆိုချက်ဟူ၍ မရှိပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ယခုအစီရင်ခံစာ၏ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အမုန်းစကားဖွင့်ဆိုချက်ကို BHRN မှ အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည်။

တစ်စုံတစ်ဦး သို့မဟုတ် အုပ်စုတစ်စုကို ရည်ရွယ်၍ လူတစ်ဦးကို အကာအကွယ်ပြုရမည့် ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခြင်း၊ ပြစ်တင်ခြင်း၊ ရန်လိုခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်း၊ ခွဲခြားနှိမ့်ချဆက်ဆံမှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း၊ စာဖြင့်ရေးသားခြင်း၊ အမူအယာဖြင့် ဖော်ပြခြင်း၊ အနုပညာဖြင့် ဖော်ပြခြင်းတို့ကို ဆိုလိုသည်။

လူသားတစ်ဦး၏ ကိုးကွယ်မှု၊ ဘာသာစကား၊ လိင်၊ လိင်စိတ်ခံယူမှု၊ နိုင်ငံသားဇစ်မြစ်၊ တိုင်းရင်းသားဖြစ်မှု၊ အသားအရောင်၊ လူမျိုး၊ ယုံကြည်မှု၊ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်အပြင်များ စသည့် မွေးရာပါအခွင့်အရေးများကို ထိခိုက်ပြောဆိုခြင်းတို့ကိုဆိုလိုပါသည်။

လေ့လာမှုတွင် တွေ့ရှိသည့် အမုန်းစကားများကို အောက်ပါအတိုင်းပြန်လည်ခွဲခြားပါသည်။

• အပြစ်သားများအဖြစ် ပုံဖော်ရေးသားသည့် အမုန်းစကားများ၊
• နိုင့်ထက်စီးနင်းပြောဆိုသည့် အမုန်းစကားများ၊
• လူအဖြစ်မှ နှိမ့်ချဆက်ဆံသည့်အမုန်းစကားများ၊
• ဆူပူအကြမ်းဖက်မှုကို အားပေးသည့် အမုန်းစကားများ၊
• ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ပုံဖော်ရေးသားသည့် အမုန်းစကားများ၊
• အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အမုန်းစကားကြောင့် ကျူးလွန်သည့် လုပ်ရပ်များကို ဂုဏ်ယူစရာအဖြစ်ရေးသားသည့် အမုန်းစကားများ

စသည်တို့ဖြင့် အမျိူးအစားခွဲခြားထားပါသည်။

မှတ်တမ်းတင်ထားသော အချက်အလက်များတွင် အမုန်းစကားကို လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားသည့် ရက်စွဲ၊ ရေးသားသူအမည်၊ အသုံးပြုသည့် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ ပလက်ဖောင်း၊ reach၊ အမုန်းစကား ဦးတည်ပစ်မှတ်များ၊ အမုန်းစကားအမျိုးအစားများ၊ အမုန်းစကား အသုံးပြုထားသော အဓိက အသုံးအနှုန်းတို့ပါဝင်သည်။

အမုန်းစကားများကို မှတ်တမ်းတင်ရာတွင် အကာကွယ်ပေးရမည့် ဝိသေသလက္ခဏာရှိသောအုပ်စုများကို ပြောဆိုသည့် အမုန်းစကားများကိုသာ အမုန်းစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မှတ်တမ်းတင်သည်။ ဥပမာ-ဘာသာရေးအရ၊ လူမျိုးစု၊ တိုင်းရင်းသားများအရ၊ ကျားမ ဖြစ်တည်မှုအရ၊ လိင်စိတ်ခံယူမှုအရ၊ အသားအရောင်အရ၊ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုအရ စသည့် ဖြစ်တည်မှုများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ မုန်းတီးစေရန် လှုံ့ဆော်သည့် အမုန်းစကားများကို အမုန်းစကားအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အကာကွယ်ပေးရန် မလိုသည့် အုပ်စုများကို ပြောဆိုမှုအား အမုန်းစကားအဖြစ်မသတ်မှတ်ပေ။ ဥပမာ-လက်နက်ကိုင်အစုအဖွဲ့များ၊ နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်းများ (NUG,KNU,KIO,etc)၊ စစ်တပ်နှင့်ပတ်သက်သည့်အရာရှိများ၊ စသည့် အစုအဖွဲ့များကို ပြောဆိုမှုအား အမုန်းစကားအဖြစ် မသတ်မှတ်ပေ။

BHRN သည် လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နိုင်ငံရေးစစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေချိန်တွင် စစ်တပ်နှင့် ၎င်း၏ဝါဒဖြန့်ချန်နယ်များမှဖြန့်ဝေနေသည့် သတင်းအကြောင်း အရာများတွင် ပါဝင်သည့် အမုန်းစကားအသုံးအနှုန်းများကို နေ့စဥ်လေ့လာစောင့်ကြည့် မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။

၁ဒေတာစုဆောင်းခြင်း (Data Collection)

• စောင့်ကြည့်သည့်ပလက်ဖောင်းများ: Facebook, Tiktok, Telegram channel များမှ ဒေတာများစုဆောင်းခြင်း
• အကြောင်းအရာအမျိုးအစားများ:
• လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လိင်နှင့်ဆိုင်သော မုန်းတီးရေးစကားများ
• အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို လှုံ့ဆော်သည့် အကြောင်းအရာများ
• အန္တရာယ်ရှိသော မှားယွင်းသတင်းများ(Misinformation)နှင့် လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာပို့စ်များ

၂ဒေတာချဉ်းကပ်နည်း (Data Approach)

• စနစ်တကျစစ်ဆေးခြင်း (Manual Monitoring): အမုန်းစကားလေ့လာစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက သတ်မှတ်ထားသော စကားစုများ၊ ပုံများနှင့် ဗီဒီယိုများကို စိစစ်ခြင်း။

၃ဒေတာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Data Analysis)

• အကြောင်းအရာအလိုက်အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း:လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး စသည့် အကြောင်းအရာများအလိုက် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း။
• ပျံ့နှံ့မှုအတိုင်းအတာ: ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်ရှိ Engagement (Like, Share, Comment) နှင့် Reach ကို တိုင်းတာခြင်း။
• အဓိကထုတ်လုပ်သူများကို ဖော်ထုတ်ခြင်း: Hate speech ပြုလုပ်သည့် အဖွဲ့များ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအား ဆန်းစစ်ခြင်း။

၄။ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများ (Ethical Considerations)

• ဒေတာလျှို့ဝှက်မှု: စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်ထားသော အချက်အလက်များကို အများပြည်သူနှင့် မသက်ဆိုင်သူများထံ မဖော်ပြဘဲ လုံခြုံစွာသိမ်းဆည်းခြင်း။
• သုတေသနပြုလုပ်သူများအပ အခြားသူများ ကြည့်ရှုသုံးစွဲမှုကို ကန့်သတ်ထားခြင်း

၅ကန့်သတ်ချက်များ (Limitations)

• အချို့သော အွန်လိုင်းလှုပ်ရှားမှုများသည် လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်မှုပလက်ဖောင်းများ (Encrypted Platforms) တွင် ဖြစ်ပေါ်နေပြီး စောင့်ကြည့်ရန်ခက်ခဲခြင်း။
• လူမှုကွန်ရက်မီဒီယာတခုလုံးအား ခြုံငုံနိုင်အောင် စောင့်ကြည့်လေ့လာနိုင်မှုမရှိခြင်း။
• စစ်ကောင်စီမှ အင်တာနက်အသုံးပြုမှုကို လျှော့ချခဲ့သည့်အတွက် လေ့လာစောင့်ကြည့်ရာတွင် အကန့်သတ်များရှိခြင်း။
• အချို့အမုန်းစကား ရေးသားမှုများသည် ပို့စ်တင်ပြီးနောက်ပိုင်း ပျက်သွားခြင်း

၃စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ

အမုန်းစကားများ ဖြန့်ဝေရန်အတွက် စစ်အစိုးရနှင့် ထောက်ခံသူများ အသုံးပြုနေသည့် အွန်လိုင်းနှင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာတို့ကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဤအစီရင်ခံစာကို စုစည်းထားပါသည်။ အထူးသဖြင့် BHRN သည် ၂၀၂၆ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Facebook gp ၃ ခု Page ၁ ခု နှင့် Facebook အကောင့် ၁၃ ခု စောင့်ကြည့်မှုတွင် အမုန်းစကားတွေ့ရှိမှု ( ၄၀ )ခု၊ Telegram Channels 24 ခု မှ အမုန်းစကားတွေ့ရှိမှု ( ၄၂ ) ခု ၊ Tik Tok account ၂၄ ခုစောင့်ကြည့်ရာတွင် အမုန်းစကားတွေ့ရှိမှု ( ၁၆ ) ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ပုံနှိပ်မီဒီယာ စောင့်ကြည့်မှု အနေဖြင့် သတင်းစာ ၂ စောင် နှင့် ဂျာနယ် ၁ စောင် တို့ကို စောင့်ကြည့်ခဲ့ပါသည်။

ဇွန်လအတွင်း အမုန်းစကားလေ့လာစောင့်ကြည့်မှုတွင် သတင်းတုသတင်းမှားများ၊ အမုန်းစကားဖြန့်ဝေမှု ( ၉၈ ) ခုကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ရလဒ်များကို တင်ပြရာတွင် သုတေသနရလဒ်များကို ဇယားများ၊ ဂရပ်များနှင့် ရှင်းလင်းသော စာသားများဖြင့် တင်ပြမည်ဖြစ် သည်။ အမုန်းစကားများ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများ၊ သက်ရောက်မှုများနှင့် ကာကွယ်တားဆီးရန် နည်းလမ်းများကို အကြံပြုချက်များနှင့်အတူ တင်ပြမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာတခုလုံးကို လွှမ်းခြုံနိုင်သည့် လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုမျိုးကို လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အကန့်သတ်များစွာရှိသဖြင့် မှတ်တမ်းမတင်နိုင်သည့် အမုန်းစကားဖြစ်စဉ်များလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။

အဓိက တွေ့ရှိချက်များ

1ပစ်မှတ်ထားခံရသော အုပ်စုများ

• အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအား အစ္စလာမ်မစ်အကြမ်းဖက်၊ ကုလား၊ ဝက်မစား ကဲ့သို့သော အရေးအသားများရေးသား၍ ခွဲခြားနှိမ့်ချ ဘာသာရေးအရ စော်ကားရေးသားမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း။
• ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှ ခိုးဝင်သူများအဖြစ် “ ခိုးဝင်ဘင်္ဂလီ ” “ လူမျိုးလိမ်" "ရိုဂလိမ်" ဟူ၍ အပြစ်သားများ အဖြစ်ပုံဖော်ရေးသား စွပ်စွဲမှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ရေးသား တိုက်ခိုက်မှုများ ။
• အမျိုးသမီးများနှင့် LGBT များအပေါ် ဦးတည်ပစ်မှတ်ထား ရေးသားကြသည့်အမုန်းစကားများတွင် လူအဖြစ်မှ နှိမ့်ချသုံးနှုန်းရေးသားထားမှုများအပါအဝင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခြင်း၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များ ထုတ်ဖော်ခြင်းနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းစေသော စွပ်စွဲချက်များ ပြုလုပ်ခြင်း။

2အမုန်းစကား၊ သတင်းတုသတင်းမှားများ ဖြန့်ဝေသည့် နည်းလမ်းများ

• ဆိုရှယ်မီဒီယာ (Facebook, TikTok, Telegram) များပေါ်တွင် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အမုန်းစကားများအား ပို့စ်များ၊ ဗီဒီယိုများ၊ ကာတွန်းများအဖြစ် အသွင်မျိုးစုံ ဖြန့်ဝေခြင်း။
• သတင်းတုများဖြန့်ဝေကာ ပြည်သူလူထုအား သံသယကြီးထွားအောင် ဖန်တီးခြင်းများ။

3သက်ရောက်မှုများ

• အမျိုးသမီးများ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာ ထိခိုက်မှု၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအား အွန်လိုင်းနှင့် လက်တွေ့တွင် ခြိမ်းခြောက်နှိပ်စက်မှုများ။
• လူမျိုးရေး ၊ ဘာသာရေး အမုန်းတရားများ ကြီးထွားလာကာ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုကို ဟန့်တားခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးအတွက် အတားအဆီးဖြစ်စေခြင်း။

၄တွေ့ရှိချက်များ

မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းစကားဖြန့်ဝေမှုများ

ယခုလတွင် အမုန်းစကားအများစုသည် မွတ်စလင် ဆန့်ကျင်ရေး ဇာတ်ကြောင်းများကို ဦးတည်ရေးသားထားမှုများဖြစ်သည်။ ယခုခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ခေါင်းစဉ်ခွဲ (၅)ခုဖြင့် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းစကားများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသွားမည်ဖြစ်သည်။

• မွတ်စလင်များအား အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ် အပြစ်သားသဖွယ်ပုံဖော်သည့် အမုန်းစကား ဇာတ်ကြောင်းများ၊
• မွတ်စလင်များသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အန္တရာယ်အဖြစ်ပုံဖော်ထားသည့် အမုန်းစကား ဇာတ်ကြောင်းများ၊
• ဘာသာရေးအခြေပြု မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး ဇာတ်ကြောင်းများ၊
• မွတ်စလင်များကို ရာဇဝတ်သားများအဖြစ်ပုံဖော်သည့် အမုန်းစကားဇာတ်ကြောင်းများနှင့်
• အစ္စလာမ်နှင့် မွတ်စလင်များအပေါ် အမုန်းပွားစေရန် ရေးသားထားသည့် အမုန်းစကား

ဟူ၍ ခေါင်းစဉ်ခွဲ(၅)ခုဖြင့် ဖော်ပြသွားမည်။

• မွတ်စလင်များအား အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ် ပုံဖော်သည့် အမုန်းစကား ဇာတ်ကြောင်းများ (Anti-Muslim Terrorism Narratives)

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဥပဒေအကြံပေး ဦးကိုနီသည် ISIS အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည့် အတွက်ကြောင့် သတ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရေးသားပြီး ဦးကိုနီကို သတ်သည့် တရားခံကြည်လင်းတို့ဘက်မှ ရှေ့နေအဖြစ်လိုက်ပါဆောင်ရွက်သူ ဖြေကြားခဲ့သည့် ရုပ်သံကို ပြန်လည်ဖော်ပြထားသည်။ ထိုဗီဒီယိုအောက်တွင် ဦးကိုနီသည် အစ္စလာမ်မစ် အစွန်းရောက် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့နှင့် ပတ်သက်သည့်အတွက် သတ်ပစ်ခြင်းသည် မှန်ကန်ကြောင်းရေးသားထားသည့် အမုန်းစကား မှတ်ချက်များကိုလည်းတွေ့ရသည်။

ထိုအမုန်းစကားကို တကောင်းအဘိရာဇာ Tiktok အကောင့်မှ ဖော်ပြထား သည်။ ထိုအကောင့်သည် အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုကို အားပေးထောက်ခံသည့်အကောင့်ဖြစ်ပြီး အန်လ်အယ်ဒီအစိုးရလက်ထက်တွင် ရိုဟင်ဂျာများကို နေရာပေးခဲ့သည့် အတွက်ကြောင့် တိုင်းပြည်ဒုက္ခရောက်ကြောင်းနှင့် စစ်တပ်မှ တိုင်းပြည်သည် မွတ်စလင်များ၏ လက်အောက်သို့ မကျရောက်စေရန် ဆောင်ရွက်နေကြရအောင်း အမြဲဝါဒဖြန့်နေသည့် အကောင့်ဖြစ်သည်။ မူရင်းပို့စ် တကောင်းအဘိရာဇာ

ထို့ပြင် X platform မှ ဓာတ်ပုံတခုကို ဖော်ပြကာ မွတ်စလင်လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် အနာဂတ်တွင် အကြမ်းဖက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ကလေးများကို ငယ်စဉ်ကတည်းက လေ့ကျင့်ပေးနေကြောင်း မွတ်စလင်များကို အကြမ်းဖက်ပုံစံအဖြစ် ပုံဖော်ရေးသားထားသည့် အမုန်းစကားကို View of Sue telegram Channel မှဖော်ပြထားသည်။ ထို Channel သည် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေးကို အဓိကရေးသားပြီး Subscribers 14300 ရှိပြီး အထက်ပါအမုန်းစကားကို ကြည့်ရှုသူ ၂၃၀၀ ရှိသည်။ မူရင်းပို့စ် View of Sue

ရက္ခဘီလူး အကောင့်မှ RSO ပုံဟုဆိုကာ ဘင်္ဂါလီများသည် အကြမ်းဖက်နေမှုများကို ဆောင်ရွက်နေပြီး ကမ္ဘာက မျက်ကွယ်ပြုထားသည်ဟု ရေးသားထားသည်။ ထိုအကောင့်သည် ရိုဟင်ဂျာများကို ဘင်္ဂါလီအဖြစ်ပုံဖော်ကာ ရိုဟင်ဂျာအားလုံးသည် တရားမဝင်ဖြစ်ကာ အကြမ်းဖက်သမားများအဖြစ် ပုံဖော်ကား အမုန်းစကားများကို ရေးသားလေ့ရှိသည်။ မူရင်းပို့စ် ရက္ခ ဘီလူး

အထက်ပါအချက်များကို ကြည့်ချင်းအားဖြင့် အမုန်းစကားဖြန့်ဝေသူများသည် မွတ်စလင်များသည် အကြမ်းဖက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန် ကလေးများကို လေ့ကျင့်ပေးနေကြောင်း ရိုဟင်ဂျာများ အကြမ်းဖက်ပါက ကမ္ဘာက မျက်ကွယ်ပြုကြောင်း စသည့် မွတ်စလင်များသည် အကြမ်းဖက်မှုများကို ဆောင်ရွက်နေသည့် အပြစ်သားများအဖြစ်ပုံဖော်သည့်အမုန်းစကားများကို ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

• မွတ်စလင်များသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အန္တရာယ်အဖြစ်ပုံဖော်ထားသည့် အမုန်းစကား ဇာတ်ကြောင်းများ (Muslims as a Threat to Society)

ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပါကစ္စတန်လူမျိုးများ တရားမဝင် ဗလီဆောက်သည့်အတွက် မြို့နေဂျပန်လူမျိုးများက တိုင်ကြားခဲ့သည့်အတွက် အာဏာပိုင်များက တားဆီးခဲ့ပြီး ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသားများအနေနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ဆဲဥပဒေများကို လိုက်နာရန် သတိပေးခဲ့သည် ဆိုသည့် သတင်းကို Arakan Bay News-ABN မှရေးသားခဲ့သည်။ ထိုသတင်းရေးသားမှု အောက်တွင် မွတ်စလင်များသည် နိုင်ငံတကာတွင် ကင်ဆာသဖွယ်ဖြစ်နေသည်၊ မွတ်စလင်များသည် ဆုတ်ခွက်ငါးသဖွယ်ဖြစ်နေသည်၊ မွတ်စလင်များသည် ဘာသာရေးအကြောင်းပြပြီး နယ်မြေချဲ့ထွင်နေခြင်းဖြစ်သည်၊ မွတ်စလင်များသည် မိစ္ဆာများဖြစ်သည် စသည့်

လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် အရာများနှင့် ခိုင်းနှိုင်းကာ ရေးသားသည့် မှတ်ချက်ပေးမှုကို ရေး သားထားသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအနေနှင့်လည်း သတိထားရန်လိုအပ်ပြီး ဗလီများကို ဖြိုဖျက်ရန် လှုံ့ဆော်မှုများလည်း တွေ့ရသည်။ Arakan Bay News-ABN သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အွန်လိုင်းသတင်းမီဒီယာအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် သတင်းများကို သီးသန့်ရေးသားသည့် ရခိုင်ထောက်ခံသည့် သတင်းစာမျက်နှာ တခုဖြစ်သည်။ မူရင်းပို့စ် Arakan Bay News – ABN

မွတ်စလင်များသည် ဗလီများတည် ဆောက်ခြင်းမှာ ဗလီတလုံးသည် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံငယ်တခုအဖြစ် ဖြစ်တည်ခြင်းကြောင့် မြို့ရွာတိုင်းတွင် ဗလီများရှိသွားပါက အစ္စလာမ်နိုင်ငံ ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ကပ်ဘေးကြုံလျှင် ဘုန်းကြီး ကျောင်းတွေကသာ ကူညီကြောင်း ဒေါက်တာမှိုင်း TikTok အကောင့်မှ ဝါဒမှိုင်းတိုက်ရေးသားထားသည်။ ဒေါက်တာမှိုင်း TikTok အကောင့်သည် မွတ်စလင်များသည် အကြမ်းဖက်မှုအားလုံးကို လုပ်ဆောင်ကြောင်း၊ အိုအိုင်စီနိုင်ငံများသည် မြန်မာပြည်တွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ပျက်စီးအောင် လုပ်ဆောင်ရန်ကြံစည်ခဲ့ပြီး ဦးနေဝင်းလက်ထက်မှစပြီး အာဏာသိမ်းကာ မြန်မာပြည်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကယ်တင်ခဲ့ကြောင်း အဆင်အမြဲရေးသားသည့် အကောင့်တခုလည်းဖြစ်သည်။ မူရင်းပို့စ် ဒေါက်တာမှိုင်း

ကုလသမဂ္ဂမှ ဒုက္ခသည်များအတွက်

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရဆီမှ မြေနေရာပိုတောင်းသည့်သတင်းကို Narinjara သတင်းဌာနမှဖော်ပြထားပြီး ထိုသတင်းအောက်တွင် ရိုဟင်ဂျာများသည် သား သမီးမွေးနှုန်းကို မထိန်းချုပ်ပဲ ဇလားဗီးယားငါးတွေထက် ပိုမိုသားမွေးနေကြကြောင်း၊ ခွေးကဲ့သို့ သားပေါက်နေကြောင်း၊ လူဦးရေမတရားတိုးပွားမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြန်လည်လက်ခံလျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ခံယူမှသာလက်ခံရန် လှုံ့ဆော်ရေးသားမှုများကို တွေ့ရသည်။ ရိုဟင်ဂျာများသည် တိရိစ္ဆာန်များကဲ့သို့ သားမွေးနေကြောင်းနှင့် မြန်မာ နိုင်ငံအတွက် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ပုံဖော်သည့် အမုန်းစကားများကို ရေးသားထားကြသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ မူရင်းပို့စ် Zaw Win Naing

အထက်ပါအချက်များကို ကြည့်ချင်းဖြင့် လူမှုကွန်ယက်စာမျက်ပလက်ဖောင်း ၃ ခုလုံးတွင် မွတ်စလင်များသည် အန္တရာယ်ရှိသည့် ကင်ဆာများ၊ ဆုတ်ခွက်ငါးများသဖွယ်ဟုခိုင်းနှိုင်းကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုဖျက်ဆီးရန် ဆောင်ရွက်နေကြောင်းစသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ခြိမ်း ခြောက်နေသည့် ပုံစံဖြင့် ပုံဖော်ရေးသားထားသည့် အမုန်းစကားများကို တွေ့ရှိရသည်။

• ဘာသာရေးအခြေပြု မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး ဇာတ်ကြောင်းများ (Anti-Muslim Religious Narratives)

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် အင်ဒိုနီးရှားယဉ်ကျေးမှု ဝတ်စုံဝတ်ဆင်သွားသည်ကို အထူးအဆန်းအနေဖြင့် မွတ်စလင်များက ကြည့်ကြကြောင်းနှင့် မွတ်စလင်များသည် ၎င်းတို့ဝတ်စုံများကို ဘာသာရေးအယူအဆကြောင့်သာ ဝတ်ဆင်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ လှပဲသည့် ယဉ်းကျေးမှုကို ဝါးမြိုသည့် အနေဖြင့် ဝတ်ဆင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မိစ္ဆာဘာသာဖြစ်နေသည်ဟု View of Sue telegram Channel မှဖော်ပြထားသည်။ ထိုဗီဒီယိုနှင့် စာသားဖော်ပြမှုအား ကြည့်ရှုသူ ၂.၆၄ K ရှိသည်။ မူရင်းပို့စ် View of Sue

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်အများစုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် မွတ်စလင်မှအပ အခြားဘာသာဝင်များမဝင်ရသည့် No Go Zone အဖြစ်သတ်မှတ်ခံလိုက်ရသည်။ ဘူးသီးတောင်နှင့် မောင်တောဒေသများတွင်လည်း ထိုကဲ့သို့မွတ်စလင်များ သတ်မှတ်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ထိုကဲ့သို့ဖြစ်လာခြင်းသည် မွတ်စလင်များသည် ကုရ်အာန်မှပြောထားသည့် အစ္စလာမ်မိုက်ဇေးရှင်းကို လိုက်နာဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်သည်။

မွတ်စလင်များသည် မွတ်စလင်မဟုတ်သူများကို လူအင်အားဖြင့် အနိုင်ကျင့်မှုကြောင့် ဘာသာခြားများသည် ထိုမြို့များမှ ပြောင်းရွှေ့ရပြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှလည်း ထိန်းကြောင်းနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်းနှင့် ဘာသာခြားမရှိတော့သည့်အခါ ပြည်ပမှ မွတ်စလင်များကို ဂျေဟတ်လုပ်ရန် ခိုးသွင်းမှုများကိုပြုလုပ်လာကြောင်း Ko Ye Entertainment Page မှဖော်ပြထားသည်။ ထို ပေ့ချ်မှ အစ္စလာမ်မိုက်ဇေးရှင်းနှင့် နိုးဂိုးဇုန်ဟူ၍ မွတ်စလင်များသည် ကုရ်အာန်လမ်းညွှန်ချက်အရ အစ္စလာမ်မိုက်ဇေးရှင်းကို လုပ်ဆောင်ပြီး ဘာသာရေးကို အကြောင်းပြပြီး အကြမ်းဖက်လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် နိုးဂိုးဇုန်လုပ်ဆောင်ရန် ဟူသည့် အမုန်းစကားများကို ရေးသားဖြန့်ဝေထားသည်။ မူရင်းပို့စ် Ko Ye Entertainment

အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ၏ ကုရ်အာန်ကျမ်း၏ အဆိုအမိန့်သည် ဘုန်းကြီးကို သတ်ရန် ပြောထားပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ သဘောပေါက်ရန် မြန်မာကောင်လေး TikTok account မှရေးသားဖြန့်ဝေထားသည်။ ထိုရေးသားမှုအောက်တွင် မွတ်စလင်များကို လျှော့တွက်လျှင် အသတ်ခံရမည်၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိသမျှ မွတ်စလင်များကို သတ်ရန်စသည့် အကြမ်းဖက်မှုများကို လှုံ့ဆော်သည့် အမုန်းစကားများကို မှတ်ချက်ပြုရေး သားထားမှုများလည်းတွေ့ရှိရသည်။ မူရင်းပို့စ် မြန်မာကောင်လေး

အထက်ပါအမုန်းစကားများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် မွတ်စလင်များသည် ဘာသာရေးကို အကြောင်းပြုပြီး ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကို ဝါမြိုနေသည့် မိစ္ဆာဘာသာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အစ္စလာမ်မိုက်ဇေးရှင်းလုပ်ရန် ကြံစည်နေသူများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကုရ်အာန်ကျမ်းစာအရ ဘုန်းကြီးများကို သတ်ရန် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း စသည့် ဘာသာရေးကို အခြေပြုပြီး မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေးကို ရေးသားထားသည့် အမုန်းစကားများကို တွေ့ရှိရသည်။

• မွတ်စလင်များကို ရာဇဝတ်သားများအဖြစ်ပုံဖော်သည့် အမုန်းစကားဇာတ်ကြောင်းများ (Anti-Muslim Crime Narratives)

တချိန်က သာယာဖွယ်ကောင်းသည့် ပြင်သစ်နိုင်ငံမြို့တော် ပဲရစ်မြို့သည် ရွှေ့ ပြောင်း အစွန်းရောက်မွတ်စလင်များ ကြောင့် ရုပ်ဆိုးပျက်စီးသွားပြီဟု အထိကရုဏ်းဗီဒီယိုတခုကိုတင်ကာ Voice of Unity page မှဖော်ပြထားသည်။ ထိုဖော်ပြမှုကို မွတ်စလင်များသည် အမှိုက်များဖြစ်ကြောင်း၊ မွတ်စလင်များသည် အကြမ်းဖက်လုပ်ငန်းများကိုလုပ်ဆောင်နေကြောင်း စသည့် မွတ်စလင်များကို ရာဇဝတ်သားများအဖြစ် ပုံဖော်ကာမှတ်ချက်ပြုရေးသည့် အမုန်းစကားများလည်းတွေ့ရှိရသည်။ မူရင်းပို့စ် Voice of Unity

ကုလသမဂ္ဂမှ ဒုက္ခသည်များအတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရဆီမှ မြေနေရာပိုတောင်းသည့်သတင်းကို Narinjara သတင်းဌာနမှ ဖော်ပြထားပြီး ထိုသတင်းအောက်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ရိုဟင်ဂျာများသည် ခိုးဝင်ကြပြီး စစ်တကောင်းသားတွေဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရိုဟင်ဂျာအမည်မရှိကြောင်း၊ ရိုဟင်ဂျာများသည် မျိုးပွားနှုန်းများပြီး ရခိုင်ပြည်ကို ခိုးဝင်လာသဖြင့် မျိုးသုဉ်းအောင် သတ်ပြစ်တာပင် လူဦးရေအများကြီးကျန်သေးကြောင်း စသည့် ရိုဟင်ဂျာများအား ရာဇဝတ်သားများအဖြစ် ပုံဖော်ရေးသားသည့် အမုန်းစကားဖြင့် မှတ်ချက်ရေးသားမှုများကို တွေ့ရှိရသည်။ မူရင်းပို့စ် Narinjara

တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေချိန်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်တွင်ရှိသော ဗလီသည် တရားမဝင်ဗလီဖြစ် ကြောင်းနှင့် ထိုဗလီတွင် ဘာသာရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေမှုအား အုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှ မသိကျိုးကျွံပြုနေပြီး ထိုဗလီနှင့်ပတ်သက်ပြီး အဓိကရုဏ် ပဋိပက္ခဖြစ်ပါက အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတာဝန်သာဖြစ်ကြောင်း Burma Min account မှ ရေးသားဖော်ပြထားသည့် ပို့စ်တွင် မွတ်စလင်များသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ခိုးဝင်လာကြပြီး စီးပွားရေးနှင့် ဘာသာရေးကို လုပ်ဆောင်နေကြကြောင်း၊ လဝကမှ ရှောင်တခင် မှတ်ပုံတင် စစ်ဆေးမှုများကိုလုပ်ဆောင်ရန်၊ မွတ်စလင်များသည် ခိုးဝင်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူများကို ဂျီဟတ်လုပ်ရန် ကြံစည်နေကြောင်း၊ မွတ်စလင်များကို မီးရှို့သတ်ရန် စသည့် လှုံ့ဆော်မှုများကို မှတ်ချက်ပြုရေးသားမှုများကို တွေ့ရှိရသည်။ မူရင်းပို့စ် Bumar Min

အထက်ပါအချက်များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် မွတ်စလင်များအား အကြမ်းဖက်သမားများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တရားမဝင်နေထိုင်သူများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မွတ်စလင်များကို ရာဇဝတ်သားများအဖြစ် ပုံဖော်ရေးသားထားသည့်အပြင် သတ်ရန် လှုံ့ဆော်မှုများကိုပါတွေ့ရှိရသည်။

ပုဂ္ဂလိက အမှတ်သညာအခြေပြု အမုန်းစကားနှင့် နှောင့်ယှက်စော်ကားမှုများ

(Identity-based Hate and Harassment)

• ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ စော်ကားခြင်းနှင့် အမည်ပျက်ခေါ်ဆိုခြင်း

(Personal Insults and Name-calling)

ကနေဒါမှ ဦးအောင်တင်သည် အဆို တော် ဖြူဖြူကျော်သိန်း၏ ဖခင်သည် ရိုဟင်ဂျာဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည့် ပို့စ်ကို နိုင်စိုးနှင့်အမျိုးများ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွင် ဖြူဖြူကျော်သိန်းအား ခိုးဝင်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အသားရောင်းကို အခြေပြုပြီး ခွဲခြားသည့် အမုန်းစကားများကို ရေးသားပြီး ပြန် လည်ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ထိုတယ်လီဂရမ်ချန်နယ်သည် စစ်တပ်ထောက်ခံရေးသာ အလေးပေးဖော်ပြီး Subscribers 5700 ကျော်ရှိသည်။ ဖြူဖြူကျော်သိန်းအား ဦးတည်သည့် အမုန်းစကားကို ကြည့်ရှုသူ ၂.၄၉ K ရှိသည်။ မူရင်းပို့စ် နိုင်စိုး နှင့် အမျိုးများ

NUG လက်အောက်ရှိ ပသုံးလုံးအဖွဲ့များ သည် အဖွဲ့ဝင်ရဲမေများကို အကြောင်း အမျိုးမျိုးပြကာ အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိန်းကျင့်မှုများကို ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ထွက်ပြေးပါကလဲ ပြန်လည်ဖမ်းကာ မုဒိန်းကျင့်ပြီး သတ်ဖြတ်မှုများကို ပြု လုပ်ကြောင်းနှင့် အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် PDF အဖွဲ့များကို ဝင်ရောက်ပါက လိင်အပျော်မယ်အဖြစ်သာ ကြုံရမည်ဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသမီးများ၏ ဖြစ်တည်မှုကို အကြောင်းပြပြီး ရေးသားထားသည့် အမုန်းစကားကို စစ်တပ်လော်ဘီ Ba Nyunt Telegram channel မှဖော်ပြထားသည်။ ထိုအမုန်းစကားကို ကြည့်ရှု့သူ 5.67K ရှိသည်။ မူရင်းပို့စ် Ba Nyunt

ထို့ပြင် ကာတွန်းမာဃရေးဆွဲထားသည့် အမျိုးသမီးများ၏ဖြစ်တည်မှုကို ဖော်ပြကာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်သည့် ကာတွန်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုကာတွန်းတွင် အမျိုးသမီးများသည် နေ့ဘက်တွင် PDF စစ်သားဖြစ်ပြီး ညဘက်တွင် KNU, KIA အဖွဲ့တို့၏ လိင်အပျော်မယ်များအဖြစ်လုပ်ဆောင်နေရကြောင်း သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကာတွန်းအား ကြည့်ရှုသူ 4.53K ရှိသည်။ ထိုချန်နယ်သည် ၄၉၅၇၉ Subscribers ရှိသည်။ မူရင်းပို့စ် Ba Nyunt

ဘာသာရေး (သို့မဟုတ်) ပုဂ္ဂလိကအမှတ်သညာ အခြေပြု တိုက်ခိုက်မှုများ

(Religious Identity or Identity-based Attacks )

မန္တလေးမြို့တွင် ဆိုင်ကယ်ခိုးယူသူများဖမ်းမိသည့် ပုံတွင် မုတ်ဆိတ်နှင့် တဦးပါဝင်ပြီး ထိုပုံများကို ပြန်လည် ဖော်ပြကာ ဆိုင်ကယ်သူခိုးနှင့် သူခိုးလက်ခံဝယ်ယူသူများတွင် မုတ်ဆိတ်တွေများကြောင်းနှင့် မွတ်စလင်များကို ဝက်မစား ဆိုသည့် အခေါ်ဝေါ်ဖြစ်ခိုင်းနှိုင်းကာ ဘာသာရေး အမှတ်လက္ခဏာကို အခြေ ပြုပြောဆိုသည့် အမုန်းစကားကို ညိုလုံးဦး Facebook Page က ဖော်ပြထားပါသည်။ မူရင်းပို့စ် ညိုလုံးဦး

PDF လိင်တူ ၂ဦး လက်ထပ်ခြင်းကို ဖော်ပြကာ PDF များသည် အခြောက်တွေပဲဖြစ်ကြောင်းနှင့် Physical အရကော mental အရပါ ခြောက်နေကြသည်ဟု လိင်တူ ချစ်ကြိုက်ခြင်းနှင့် လိင်စိတ်ခံယူမှုကို မကောင်းသည့် လုပ်ရပ်ဟု ဖော်ပြကာ ခွဲခြားဆက်ဆံသည့် အမုန်းစကားကို View of Sue telegram channel မှဖော်ပြထားသည်။ မူရင်းပို့စ် View of Sue

လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခအရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး သတင်းမှားဖြန့်ချိမှု

(Conflict-related false claims)

မြန်မာနိုင်ငံ၌ အစိုးရစစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် စစ်တပ်များအကြား ဖြစ်ပွားနေသော ပြည်တွင်းစစ်သည် နှစ်ပေါင်းကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်အကြား ဝါဒဖြန့်ချီမှုအတွက် သတင်းအတုသတင်းအမှားများကို ဖြန့်ဝေလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် အစိုးရစစ်တပ်ကို ထောက်ခံသူများမှ Facebook Page ၊ Tiktok Acc ၊ Telegram ချန်နယ်များကိုဖွင့်လှစ်ကာ သတင်းတုသတင်းအမှားများအား တစိုက်မတ်မတ် ဖြန့်ဝေနေကြသည်။ ၎င်းတို့က ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားသော သတင်းများ၊ လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော သတင်းများ၊ မမှန်မကန်ချိတ်ဆက်ထားသော သတင်းများဖြင့် အမုန်းစကားကို ဖြန့်ဝေနေကြသည်။

စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ရခိုင်ပြည်နယ် ၏ မြို့နယ်အချို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်မှာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက် ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ရှောင်စခန်းများ ပျက် စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ စစ်ရှောင်စခန်း တိုက် ခိုက်ခံရသည့် Western News ၏ သတင်းအား စစ်တပ်ထောက်ခံသည့် နေပြည်တော် တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွင် ထပ်ဆင့်ပြန်လည်မျှဝေကာ ရခိုင့်တပ်တော် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များ သေဆုံးသွားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက မမှန်ကန်သော ချိတ်ဆက်မှုဖြင့် ဝါဒဖြန့်အမုန်းစကားဆိုထားသည်။ မူရင်းပို့စ် နေပြည်တော်

ရခိုင်ပြည်နယ် ဂွမြို့နယ်ရှိ ရခိုင့်တပ်တော် AA စခန်းအား တပ်မတော်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များ သေဆုံးသွားခဲ့သည်ဟု People Media Telegram ချန်နယ်တွင် မမှန်သတင်းဆိုထားသည်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသည့် People Media ၏ သတင်းဖော်ပြချက်တွင် တိကျသေချာသည့် အထောက်အထားများကို တွေ့မြင်ရခြင်းမရှိသလို အဖွဲ့အစည်းများ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကားသည့်အချက်အလက်များ၊ ဒေသခံများ၏ ပြောကြားချက်များ စသည်တို့ကို ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့်အတွက် မမှန်ကန်သော အကြောင်းအရာဖြင့် အမုန်းစကားဆိုထားသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ မူရင်းပို့စ် People Media

လှည့်ဖြားရန် ပြုပြင်ဖန်တီးထားသော အကြောင်းအရာများနှင့် အထင်အမြင်လွဲမှားစေသော သတင်းအချက်အလက်များ

(Manipulated Content and Misleading information)

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးအရ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် တော်လှန်ရေးကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဦးတည်တိုက်ခိုက်သည့် အမုန်းစကားဖြန့်ဝေမှုကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်အသုံးပြုနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာအစိုးရအဆက်ဆက်သည် နိုင်ငံရေးအကြပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရန် ဘာသာရေးပဋိပက္ခများကို ဖန်တီးလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဖန်တီးရာတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ရိုဟင်ဂျာအရေးအခင်းကို အခြေပြု၍ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအပေါ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဦးတည်တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်။

View of Sue တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွင် ပြည်ပသတင်းတစ်ပုဒ်အား ဖော်ပြကာ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များပေါ် အကြမ်းဖက်နေသည်ဟု လုပ်ကြံဖန်တီးကာ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအပေါ် အမုန်းစကားဆိုထားသည်။ ၎င်းချန်နယ်မှ အစ္စလာာမ်ဘာသာဝင်များအား အကြမ်းဖက်များအဖြစ် ရည်ရွယ်ရွက်ချက်ရှိရှိ ဦးတည်တိုက်ခိုက်ထားသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ မူရင်းပို့စ် View of Sue

စစ်ကောင်စီအုပ်ချုပ်မှုကို ထောက်ခံသူများဖွင့်လှစ်ထားသည့် နေပြည်တော် တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွင် ထိုင်အာဏာပိုင်များ၏ စစ်ဆေးခြင်းခံနေရသည့် မြန်မာလုပ်သားနှစ်ဦး၏ ဓာတ်ပုံအားဖော်ပြကာ အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးအား ပုံဖျက်ထားသည့် အမုန်းစကားဖြန့်ဝေမှုကို ပြုလုပ်ထားသည်။ ၎င်းချန်နယ်က မမှန်ကန်သော အချက်အလက်များဖြင့် စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းအား ယိမ်းယိုင်အောင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ မူရင်းပို့စ် နေပြည်တော်

စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ နေပြည်တော် တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်မှ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များအား မမှန်သတင်းဖြင့် အမုန်းစကားဆိုထားသည်။ ယင်းချန်နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အကြမ်းဖက်များအသွင် ပုံဖော်ကာ မမှန်ကန်သော အကြောင်းအရာဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအား ဦးတည်တိုက်ခိုက်ထားသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ မူရင်းပို့စ် နေပြည်တော်

အစ္စလာမ်မုန်းတီးရေး သတင်းတုများ

(Islamophobic Fake News)

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အစိုးရအဆက်ဆက် ဝါဒမှိုင်းတိုက်မှုကြောင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအပေါ် မုန်းတီးမှုသည် အမြစ်တွယ်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ စစ်အစိုးသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအား ကျူးကျော်သူများ၊ နယ်မြေချဲ့ထွင်သူများ၊ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်သူများအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည့်အတွက် ပြည်သူလူထုနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအကြား အထင်မြင်လွဲမှားမှုရှိခဲ့သည်။

View of Sue တယ်လီဂရမ်ချန်တွင် ဘာသာရေးဆရာတစ်ဦးမှ တုပ်နှောင်ထားသော အမျိုးသမီးနှစ်ဦးအား ပြစ်ဒဏ်ပေးနေသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်အားဖော်ပြကာ မွတ်စလင်များအား အကြမ်းဖက်အသွင်း အမုန်းစကားဖြန့်ဝေထားသည်။ ၎င်းတယ်လီဂရမ်ချန်နယ်က ယင်းဗီဒီယိုဖိုင်အား ဘာသာမတူသည့် အမျိုးသမီးများအား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်ခေါင်းဆောင်တဦးက မတရားပြုမူနေသည့်ပုံစံ မမှန်ကန်သော အကြောင်းအရာဖြင့် အမုန်းစကားဖြန့်ဝေထားခြင်းဖြစ်သည်။ မူရင်းပို့စ် View of Sue

အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ၏ မြင့်မြတ်ရာမြေဖြစ်သည့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံရှိ ဗလီတခုအတွင်း လူအများစုရုံနေသည့် ဓာတ်ပုံအားဖော်ပြကာ သားဖြစ်သူမှ ဖခင်အား သတ်ရန်ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု View of Sue တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွင် အမုန်းစကားဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းက အတည်ပြုရန်ခက်ခဲသည့်အကြောင်းအရာအား ဖော်ပြကာ မမှန်ကန်သောအကြောင်းများဖြင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအား အကြမ်းဖက်များအဖြစ်ပုံဖော်ထားသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ မူရင်းပို့စ် View of Sue

အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား ဦးတည်တိုက်ခိုက်သည့် အမုန်းစကားများကို ပညာသုခ TikTok Acc မှ ဖြန့်ဝေထားသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ အဆိုပါအကောင့်မှ ပြည်ပဗီဒီယိုဖိုင်တခုအားဖော်ပြကာ ရိုဟင်ဂျာများနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းယူရန်လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု လုပ်ကြံဖန်တီးရေးသားထားသည်။

၎င်း၏ ရေးသားချက်သည် မမှန်ကန်သောအကြောင်းအရာ မမှန်ကန်သော ချိတ်ဆက်မှုများဖြင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအား အကြမ်းဖက်များအဖြစ် ပုံဖော် အမုန်းစကားဆိုထားခြင်းဖြစ် သည်။ မူရင်းပို့စ် ပညာသုခ

၁၀နိဂုံး

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလအတွင်း အမုန်းတရားများသည် ထိန်းချုပ်မှုကင်းမဲ့စွာ ပေါ်ထွက်နေစဲပင်ဖြစ်သည်။ အကန့်အသတ်မဲ့ ထွက်ရှိလာသော အမုန်းစကားများကြောင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုနှင့်တခုအကြား အထင်မြင်လွဲမှားမှုများ၊ ထင်မှားသံသယများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇွန်လအတွင်း ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမုန်းစကား ဖြန့်ချိမှုများသည် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများဖြစ်သော Telegram , Tiktok နှင့် Facebook ပေါ်တွင် ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို အခြေခံကာ ဘာသာရေး လူနည်းစုများအပေါ် ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်းမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ဘာသာရေး သွေးခွဲလှုံ့ဆော်မှုများ၊ သတင်းတု၊ သတင်းမှားများနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ဒေသများရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံ ပျက်စီးမှုများကို အသုံးချ၍ လူမျိုးရေးနှင့် ဘာသာရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ စနစ်တကျ ဝါဒဖြန့် လှုံ့ဆော်မှုများ ရှိခဲ့ပါသည်။ ဤသို့ အမုန်းစကားများ ဖြန့်ဝေခြင်းသည် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအကြား သံသယစိတ်နှင့် အမုန်းတရားများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေကာ လက်ရှိ ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများကို ပိုမိုဆိုးရွားလာစေရန် တွန်းအားပေးလျက်ရှိပါသည်။